Avrupa Birliği’nin Haziran 2025’te yürürlüğe giren ve akıllı telefon ile tabletlerin tamir edilebilirliğini artırmayı hedefleyen yeni düzenlemeleri, teknoloji devleri arasında büyük bir uyum sorunuyla karşı karşıya bulunuyor. Right to Repair Europe tarafından yayınlanan son rapora göre, piyasadaki cihazların yüzde 80’inden fazlası zorunlu tamir bilgilerini içermiyor. Üreticilerin Avrupa Enerji Etiketleme Ürün Kaydı’na gerekli bilgileri yükleme yükümlülüğü bulunmasına rağmen, incelenen 2.334 modelin sadece yüzde 18’i tamir talimatlarına veya yedek parça fiyatlarına erişim sağlayan geçerli bir web sitesi sunuyor. Birçok üreticinin veri girişlerini boş bırakması veya yönlendirme yapmaması, tüketicilerin tamir haklarının korunması konusunda ciddi soru işaretleri yaratıyor.
- Akıllı telefon üreticilerinin yüzde 80’den fazlası AB’nin yeni tamir edilebilirlik düzenlemelerine uyum sağlamıyor.
- Kayıtlı cihazların sadece yüzde 18’i tamir talimatlarına veya yedek parça fiyatlarına doğrudan erişim imkanı sunuyor.
- Üreticilerin kendi tamir edilebilirlik puanlarını kendilerinin belirlemesi, verilerin güvenilirliğini tartışmalı hale getiriyor.
- Şubat ayında yürürlüğe girecek yeni düzenlemelerle mobil cihazlarda kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil zorunluluğu başlayacak.
Üreticiler Kendi Tamir Puanlarını Belirliyor
Sektördeki en büyük sorunlardan biri, üreticilerin kendi tamir edilebilirlik puanlarını hiçbir denetim olmadan kendilerinin atamasıdır. Right to Repair Europe, bazı firmaların kurallara uymadıkları halde kendilerine en yüksek tamir edilebilirlik notu olan ‘A’ sınıfını verdiklerini belirtiyor. Ayrıca, yedek parçalar için listelenen fiyatların aşırı değişken aralıklarla sunulması, tüketicinin tamir maliyetini önceden öngörmesini imkansız kılıyor.
Raporda, bazı modellerin yedek parça temini için Temu veya AliExpress gibi üçüncü taraf pazar yerlerine yönlendirildiği vurgulanıyor. Bu durum, orijinal parça ve profesyonel tamir rehberi sağlama sorumluluğunun göz ardı edildiğini gösteriyor. [image_1] Büyük markaların ürünlerinde dahi tamir bilgilerine ulaşmak için karmaşık menüler arasında kaybolmak gerekebiliyor.
Denetim Eksikliği Uygulamayı Etkisiz Kılıyor
Uzmanlar, AB’nin tamir edilebilirlik konusundaki yaklaşımının, etkili bir denetim mekanizması kurulmadığı sürece sonuçsuz kalacağını savunuyor. Bugüne kadar hiçbir kamu otoritesinin beyan edilen verileri doğrulamak için harekete geçmemesi, binlerce boş veri alanının gözden kaçmasına neden oldu. iFixit AB politika sözcüsü Thomas Opsomer, üreticilerin tamir puanlarını destekleyen tüm dokümantasyonu yayınlaması gerektiğini ve tüketicilerin uyumsuzlukları bildirmesinin kolaylaştırılması gerektiğini ifade ediyor.
Gelecek dönemde bu durumun değişmesi hedefleniyor. Şubat ayında devreye girecek yeni AB düzenlemeleri, üreticileri kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil sistemlerine geçmeye zorlayacak. Bu adımın, ürünlerin ömrünü uzatması ve elektronik atık miktarını azaltması bekleniyor. [image_2] Ancak, mevcut kuralların uygulanmasında yaşanan aksaklıklar, regülasyonların başarısının önümüzdeki dönemdeki sıkı denetimlere bağlı olduğunu gösteriyor.
Sizce akıllı telefonunuzu kendiniz tamir edebilmeniz, yeni bir cihaz satın alma kararınızı etkiler mi? Üreticilerin tamir edilebilirlik konusundaki şeffaflığı hakkında ne düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi aşağıdaki yorum bölümünde bizimle paylaşın.