Çin’in yerli üretim gelişmiş bir litografi çip baskı makinesi türünü piyasaya sürmesi, son dönemdeki hisse senedi fiyatı artışıyla Avrupa’nın en değerli halka açık şirketi haline gelen Avrupa çip alet üreticisi ASML’nin iki taraf arasında nasıl sıkıştığını gözler önüne seriyor. Bir yandan, ABD’nin Çin’e yüksek teknoloji ürünlerinin ihracatına yönelik kontrolleri, önemli bir pazara erişimi azaltma tehdidi oluştururken, diğer yandan Pekin’in çip üretimi gibi alanlarda teknolojik bağımsızlık için yaptığı baskı, Çin merkezli bir rakibin ortaya çıkma olasılığını artırıyor.
Çin yerli çip ekipmanı için çalışmaya başladı
Şanghay Aishengna Elektronik Teknoloji Grubu adlı az bilinen bir Çin devlet şirketinin, modern çip üretiminde kilit rol oynayan yerel olarak üretilen daldırma derin ultraviyole (DUV) litografi aletlerinin seri üretimine yönelik bir çabaya öncülük ettiğini bildirdi. Yapay zeka çiplerine devre baskısı yapan DUV ve daha gelişmiş EUV makineleri pazarında lider konumda olan ASML, bu raporun ardından iki gün içinde hisselerinin yaklaşık %10 düştüğünü ve bu düşüşün hisse senedi piyasa değerinden 60 milyar Euro’dan fazla bir kayıp anlamına geldiğini gördü. Bu hareket, hisseleri son bir yılda hızla yükselen ve 2026’da yaklaşık %50 artış gösteren ASML için bir riski ortaya koyuyor; bazı yatırımcılar şirketin Avrupa’nın ilk trilyon dolarlık firması olabileceğine inanıyor.
ASML, orta sınıf DUV cihazları da dahil olmak üzere litografi araçları pazarında baskın bir konuma sahip. En iyi çipler, Çin’in şu anda üretemediği veya temin edemediği ASML’nin en gelişmiş EUV araçlarını gerektiriyor. Information’a göre Çin, bu yıl beş daldırma DUV aracı ve 2027’de 20 araç üretmeyi ve bunları büyük Çinli çip üreticilerine satmayı planlıyor. Bu rakam, 2025 yılında 131 adet sistem sevk eden ASML’nin satışlarının çok altında kalıyor. Dolayısıyla, JPMorgan analistleri bir notta, orta vadede bile hasarın sınırlı olacağını savundu. Yatırım bankası analistleri: “Bununla birlikte, bu Çin’in ekipman öz yeterliliği öyküsünde bir başka veri noktasıdır ve ASML’nin Çin gelirine yönelik uzun vadeli riski artırmaktadır” dedi.