Dünyanın en kurak bölgelerinden bazılarında yeni bir teknoloji, toprak kurumuş olsa bile, içme suyunun doğrudan gökyüzünden çekilebileceğini kanıtlıyor. Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de kimyager ve 2025 Nobel Ödülü sahibi Profesör Omar Yaghi, havadan günde 1.000 litreye kadar temiz su elde edebilen bir makine icat etti.
Havadan su üretimi için yeni teknoloji
Teknoloji şirketi Atoco tarafından geliştirilen bu cihaz, %20’den daha düşük nem oranına sahip bölgelerde bile etkili bir şekilde çalışarak, şiddetli su kıtlığı çeken bölgeler için potansiyel bir can simidi sunuyor. Bu atılım, Yaghi tarafından geliştirilen bir alan olan retiküler kimyaya dayanıyor. İcadın anahtarı, gelişmiş süngerler gibi davranan sentetik, gözenekli malzemeler olan Metal-Organik Çerçeveler (MOF’lar)’dır.
Bu malzemeler, moleküler düzeyde çok büyük bir yüzey alanına sahip olacak şekilde tasarlanmıştır; maddenin sadece birkaç gramı bir futbol sahasının iç alanını kaplayabilir. Hava makineden geçerken, MOF’lar su moleküllerini minik gözeneklerinde hapseder. Ortam güneş ışığı veya düşük dereceli termal enerji ile ısıtıldığında, malzeme hapsedilen nemi buhar olarak serbest bırakır ve bu buhar daha sonra sıvı suya yoğunlaşır. Havayı soğutmak için önemli miktarda elektriğe ihtiyaç duyan geleneksel atmosferik su jeneratörlerinin aksine, Yaghi’nin sistemi yalnızca güneşin ısısını kullanarak şebekeden bağımsız çalışır.
Bu buluş, Birleşmiş Milletler’in 2 milyardan fazla insanın güvenli içme suyuna erişiminin olmadığı “küresel su iflası” konusunda uyarıda bulunduğu kritik bir zamanda ortaya çıkmıştır. Tuzdan arındırma kıyı bölgeleri için yaygın bir çözüm olsa da, enerji yoğundur ve deniz ekosistemlerine zarar veren tuzlu atık üretir. Yaghi’nin su toplama cihazı daha taşınabilir ve çevre dostu bir alternatif sunmaktadır. Yaklaşık 6 metrelik bir nakliye konteyneri büyüklüğündeki bu üniteler, taşınabilir bir şekilde konuşlandırılabilir.