Özet: Türk Devletleri Teşkilatı üyeleri arasındaki Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması, Cumhurbaşkanı kararıyla onaylandı. Karar 31 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. Anlaşma e-ticaret, elektronik ödeme, fintek ve siber güvenlikte ortak kurallar getiriyor.
Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması, 6 Kasım 2024’te Bişkek’te imzalanmıştı. Taraflar Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan. TBMM, onayı uygun bulan 7583 sayılı Kanun’u 11 Haziran 2026’da kabul etti. 30 Ekim tarihli onay kararı ise 11935 sayısıyla yayımlandı.
Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması neleri kapsıyor?
Anlaşma, elektronik ticareti ve taraflar arasındaki dijital ekonomi işbirliğini düzenliyor. Amaçlar arasında KOBİ’lerin dijital ekonomiye katılımı ve tüketici güveninin artırılması da sayılıyor. Anadolu Ajansı’nın haberine göre anlaşma, tüketicinin dijital ekonomiye güvenini artırmayı ve işletmeler arası bağlantıları kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Öne çıkan başlıklar şöyle:
- Kağıtsız ticaret ve e-faturalama: Ticaret belgelerinin elektronik ortamda kabulü teşvik ediliyor.
- Elektronik imza: Tarafların elektronik imzaları karşılıklı tanıması hedefleniyor.
- Hızlı sevkiyatlar: Hızlı kargo gönderileri için gümrükte kolaylaştırılmış işlemler öngörülüyor.
- Tüketici ve veri: Çevrimiçi tüketici koruma, istenmeyen ticari ileti ve kişisel veri hükümleri var.
- Siber güvenlik: Ulusal bilgisayar olay müdahale ekipleri arasında işbirliği ve tehdit bilgisi paylaşımı öngörülüyor.
Fintek ve ödemeler için hükümler
Fintek girişimleri açısından en dikkat çekici bölüm elektronik ödemeler maddesi. Taraflar, ödeme hizmetlerinde açık lisans kurallarını ve yeni katılımcılara eşit şartları destekleyecek. Uygulama programlama arayüzlerinin (API) kullanımı ve üçüncü taraf erişimi de teşvik ediliyor.
Dijital kimlik ile sınır ötesi kimlik doğrulama da anlaşmada yer alıyor. Bu, açık bankacılık mantığına yakın bir yaklaşım. Konunun Türkiye boyutunu açık bankacılık rehberimizde anlatmıştık.
Ayrı bir FinTek İşbirliği maddesi de var. Bu madde, taraflar arasında fintek alanında girişimcilik ve start-up yeteneklerinin işbirliğini teşvik etmeyi hedefliyor.
Sektör ve rakipler
Bu tür bölgesel dijital ticaret anlaşmalarının bilinen örneği DEPA. Singapur, Şili ve Yeni Zelanda, Digital Economy Partnership Agreement’ı (DEPA) Haziran 2020’de imzaladı. Güney Kore, Mayıs 2024’te bu anlaşmanın ilk yeni üyesi oldu.
Avrupa Birliği de aynı yolda ilerliyor. Avrupa Komisyonu’na göre AB-Singapur Dijital Ticaret Anlaşması 1 Şubat 2026’da yürürlüğe girdi. Bu, AB’nin ilk bağımsız ikili dijital ticaret anlaşması.
TDT anlaşması bu örneklere benzer başlıklar içeriyor. Fark, Türkiye’nin ilk kez Türk devletleriyle çok taraflı bir dijital ekonomi çerçevesine girmesi.
Yürürlük ne zaman?
Anlaşma, belirsiz süreli olarak yapıldı. Tüm tarafların iç onay süreçlerini tamamladığını bildiren son yazılı bildirimden 30 gün sonra yürürlüğe girecek. Diğer tarafların onay durumuna ilişkin resmi bir açıklama henüz yok.
Anlaşma ayrıca üçüncü ülkelerin katılımına açık. Bunun için tüm tarafların yazılı onayı gerekiyor.
Girişimciler için ne anlama geliyor?
E-ticaret ve ödeme girişimleri için Orta Asya pazarına açılmak, farklı kurallar nedeniyle zordu. Elektronik imza, e-fatura ve gümrük hükümleri bu sürtünmeyi azaltabilir. Asıl etki, tarafların ulusal mevzuatı ne kadar hızlı uyumlaştıracağına bağlı.
Ödeme alanındaki girişimler, açık lisans ve API hükümlerinin uygulamasını izlemeli. Türkiye’deki lisanslı oyuncuların tablosu için ödeme kuruluşları analizimize bakabilirsiniz.
Kamunun dijital ekonomi hedeflerini 2027 Yıllık Programı haberimizde özetlemiştik.
Kaynaklar
Bu haber, 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 11935 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve ekindeki anlaşma metnine dayanıyor. 7583 sayılı Kanun 20 Haziran 2026’da yayımlandı. Ayrıca Anadolu Ajansı ve Avrupa Komisyonu kaynaklarından yararlanıldı.