İngiliz Antarktika Araştırma Kurumu’ndaki araştırmacılar, buz dağlarını oluşumlarından parçalanmalarına ve erimelerine kadar tüm yaşam döngüleri boyunca dünya çapındaki okyanuslarda otomatik olarak takip edebilen bir yapay zeka sistemi geliştirdiler. Bu araç, uydu görüntülerini kullanarak tek tek buz dağlarını tanımlıyor, onlara benzersiz kimlikler atıyor ve sürüklenirken zaman içinde onları takip ediyor.
Yapay zeka iklim etkileri için tahmin yapıyor
En önemlisi, büyük bir buz dağı parçalandığında, sistem ortaya çıkan parçaları orijinal kaynaklarına kadar takip edebiliyor ve böylece ayrıntılı buz dağı “aile ağaçları” oluşturabiliyor. Bu, buz dağı takibinin geleneksel olarak nasıl yapıldığından büyük bir değişimi işaret ediyor. Şimdiye kadar, bilim insanları yalnızca az sayıda büyük, isimli buzdağını manuel olarak takip edebiliyordu, binlerce küçük parça ise koptuktan ve okyanus boyunca dağıldıktan sonra izlenemiyordu.
Bu boşluk, bilim insanlarının buz dağlarından gelen erime suyunun iklimi nasıl etkilediği konusundaki anlayışını sınırladı. Buz dağları eridikçe, okyanusa büyük miktarda tatlı su salarak okyanus dolaşımını değiştiriyor, deniz ekosistemlerini etkiliyor ve küresel iklim modellerini etkiliyor.
Tatlı suyun okyanusa nereden girdiği önemli, ancak araştırmacılar bunu büyük ölçekte izlemekte zorlanıyorlardı. Çalışmanın baş yazarı ve İngiliz Antarktika Araştırma Kurumu’nda makine öğrenimi uzmanı olan Ben Evans, sistemin nihayet bu kör noktayı doldurduğunu söyledi. Evans: “Heyecan verici olan şey, bunun nihayet bize eksik olan gözlemleri vermesi. Birkaç ünlü buzdağını takip etmekten, tam soyağaçları oluşturmaya geçtik. İlk kez, her parçanın nereden geldiğini, nereye gittiğini ve bunun iklim için neden önemli olduğunu görebiliyoruz” dedi.
Yapay zeka, uydu görüntülerinde yakalanan buzdağlarının benzersiz geometrik şekillerini analiz ederek çalışıyor. Bir buzdağı kırıldığında, sistem araştırmacıların dijital bir yapboz olarak tanımladığı şeyi gerçekleştiriyor ve dağılmış parçaların şekillerini orijinal ana buzdağına geri eşleştiriyor.
Yaklaşım, Petermann Buzulu’ndan ve kuzeybatı Grönland’daki diğer yerlerden kopan buzdağlarının gerçek uydu gözlemleri kullanılarak test edildi. Sistem, bu buzdağlarının zaman içinde nasıl bölündüğünü, sürüklendiğini ve eridiğini tutarlı bir şekilde takip edebildi.
Bu araç, buzdağı erime sularının nereye salındığını haritalandırarak, doğrudan okyanus ve iklim modellerine aktarılabilecek veriler sağlıyor. Bu bilgiler, Birleşik Krallık Dünya Sistemi Modeli’nin bir parçası olan NEMO okyanus modeline entegre edilecek ve küresel sıcaklık artışıyla birlikte kutup buz kaybı hızlandıkça tahminleri iyileştirecektir.