Hackathon nedir, nasıl yapılır ve girişimlere neler kazandırır?

Vikipedi'ye göre hackathon, bilgisayar programcılarının, tasarımcıların, ürün yöneticilerinin ve proje geliştiricilerinin saatlerden günlere uzanan sprintlerle çalışan yazılım veya donanım geliştirdiği etkinliktir. "Hackathon nedir" sorusunun merkezinde, kısa sürede somut bir sonuç üretmek için birlikte çalışan ekipler bulunur. Bu tanım, 14 Kasım 2026'da erişilen Vikipedi maddesine dayanıyor.

Sprint, belirli bir hedefe odaklanan kısa ve yoğun çalışma dönemidir. Hackathon katılımcıları, fikirlerini anlatmakla yetinmek yerine etkinlik sonunda gösterebilecekleri bir ürün geliştirmeye çalışır. Bununla birlikte, ortaya çıkan ilk ürünün ticari kullanıma hazır olması gerekmez.

Hackathon nedir ve kelimenin kökeni nereden gelir?

Hackathon kelimesi, İngilizcedeki "hack" ve "marathon" sözcüklerinin birleşimidir. Buradaki "hack", bilgisayar güvenliğini ihlal etmek değil, keşif amaçlı programlama ve sorun çözme anlamına gelir. Dolayısıyla hackathon, adından hareketle bir siber saldırı yarışması olarak değerlendirilmemeli.

İngilizce Wikipedia maddesi, terimin erken kullanımlarını OpenBSD ve Sun Microsystems etkinlikleriyle ilişkilendiriyor. OpenBSD örneği, 4 Haziran 1999'da Calgary'de düzenlenen kriptografi geliştirme buluşmasına dayanıyor. Maddede, bu buluşmaya on geliştiricinin katıldığı belirtiliyor.

Aynı madde, buluşmayı ABD'nin kriptografi yazılımı ihracat kısıtlarının oluşturduğu hukuki sorunlardan kaçınma amacıyla ilişkilendiriyor. Ancak bu gerekçenin bulunduğu bölüm, kaynak gerektirdiğini belirten bir uyarı taşıyor. Bu nedenle gerekçeyi kesinleşmiş tarihsel bilgi olarak aktarmamak gerekiyor.

Sun Microsystems örneği ise 15 Haziran'da başlayıp 19 Haziran 1999'da biten JavaOne konferansındaki etkinlikle anılıyor. John Gage, katılımcıları Palm V için Java programı yazmaya çağırdı. Hedef, kızılötesi bağlantıyla diğer Palm kullanıcılarıyla iletişim kurmak ve cihazı internete kaydetmekti.

Hackathon nasıl yapılır ve süreç nasıl işler?

Vikipedi'deki yapısal anlatıma göre süreç, organizatörün amaçları ve koşulları açıklamasıyla başlar. Duyuru sayfası veya açılış sunumu, katılımcılardan hangi probleme odaklanmalarının beklendiğini aktarır. Ardından başvurular alınır ve organizatörün kriterlerine göre değerlendirilir.

Katılımcıların geçmişleri ve becerileri, eleme aşamasında incelenebilir. Etkinlik başladığında bireyler veya takımlar geliştirme çalışmalarına geçer. Organizasyon görevlileri de soruları yanıtlayarak karşılaşılan sorunlarda destek sunabilir.

Hackathonlar, birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir. Örneğin 24 saati aşan etkinliklerde çalışma geceye uzayabilir ve bazı katılımcılar etkinlik alanında dinlenebilir. Ancak gece boyunca çalışmak, hackathon tanımının zorunlu bir parçası değildir.

Süre sonunda ekipler, geliştirdikleri çözümü demo sunumlarıyla gösterir. Demo, ürünün nasıl çalıştığını ortaya koyan kısa uygulamalı sunumdur. Yarışma formatında jüri, ortaya çıkan projeleri etkinliğin kurallarına göre değerlendirir.

Hackathona kimler katılabilir?

Hackathon, yalnızca kod yazan kişilerin katıldığı bir etkinlik değildir. Vikipedi'nin tanımı, grafik tasarımcılarını, arayüz tasarımcılarını, ürün yöneticilerini ve proje geliştiricilerini de kapsıyor. Alan uzmanları da yazılım projelerindeki yoğun işbirliğine katkıda bulunabilir.

Bu çeşitlilik, bir fikrin teknik olarak çalışmasının yanında anlaşılır ve kullanılabilir olmasını da destekler. Örneğin geliştirici ürünü oluştururken tasarımcı kullanım akışını düzenleyebilir. Ürün yöneticisi ise ekibin hangi kullanıcı sorununu çözdüğüne odaklanmasına yardımcı olabilir.

Yine de her etkinliğin katılım koşulları aynı değildir. Başvurmadan önce beceri beklentilerini, takım kurallarını ve değerlendirme koşullarını okumak gerekir. Bir etkinliğin açık çağrı yapması, bütün başvuruların doğrudan kabul edileceği anlamına gelmez.

Datathon, ideathon ve game jam arasındaki fark nedir?

Hackathonlar, kullanılan platforma veya çözülmek istenen probleme göre farklılaşabilir. İngilizce Wikipedia maddesi, mobil uygulama, web geliştirme ve video oyunu geliştirme odaklı örneklerden söz ediyor. Video oyunu geliştirilen etkinlikler, bazen "game jam" adıyla anılıyor.

Datathon, veri odaklı hackathon formatını ifade eder. İdeathon ise fikir geliştirmeye odaklanan etkinlik türüdür. Bu ayrım, katılımcının etkinlik sonunda hangi çıktının beklendiğini anlaması açısından önemlidir.

Şirket içi hackathonlar, çalışanların yeni ürün fikirleri geliştirmesi için de düzenlenebilir. Wikipedia'ya göre Facebook'un Beğen düğmesi fikri, şirket içi bir hackathon sırasında ortaya çıktı. Toplulukları buluşturan etkinliklerde ise farklı geçmişlerden katılımcılar aynı problem üzerinde çalışabilir.

Hackathon projeleri girişime dönüşebilir mi?

Vikipedi, hackathonların 2000'lerin ortalarından sonlarına doğru yaygınlaştığını belirtiyor. Şirketler ve girişim sermayedarları, bu etkinlikleri yeni teknolojileri hızla geliştirme yöntemi olarak görmeye başladı. Bununla birlikte, yeni finansman alanlarını keşfetmek de bu ilginin nedenleri arasındaydı.

GroupMe, TechCrunch Disrupt 2010 kapsamındaki hackathonda bir proje olarak başladı. Skype, GroupMe'yi 2011'de 85 milyon dolara satın aldı. Bu örnek, kısa süreli bir etkinlikte başlayan çalışmanın sonradan ticari bir yapıya dönüşebildiğini gösteriyor.

PhoneGap de 2008'de, daha sonra iOSDevCamp adını alan iPhoneDevCamp'ta proje olarak doğdu. Yazılımı geliştiren mühendislerin şirketi Nitobi, çalışmalarını PhoneGap üzerine yoğunlaştırdı. Adobe, Nitobi'yi 2011'de satın aldı ancak işlem bedeli açıklanmadı.

Editoryal açıdan bu örnekler, hackathonun bir başlangıç noktası olabileceğini gösteriyor. Ancak başarılı bir demo, tek başına sürdürülebilir iş modeli veya yatırım garantisi değildir. Girişim açısından asıl değerlendirme, etkinlik sonrasında ürünün hangi ihtiyacı karşıladığı üzerinden yapılmalı.

Türkiye'de hangi hackathon örnekleri bulunuyor?

TechInside arşivi, Türkiye'de bankaların, teknoloji şirketlerinin ve belediye bağlantılı merkezlerin bu formatla buluştuğunu gösteriyor. Akbank Hackathon DisasterTech haberinde, finalde ilk üç takıma para ödülü verileceği duyurulmuştu. Ödül tutarları, yazının sonundaki tabloda yer alıyor.

TechInside'ın Kuika Yapay Zeka Hackathonu haberinde, mekan Karşıyaka Belediyesi Kolektif Girişimcilik Merkezi olarak belirtilmişti. Başlangıç, 29 Haziran saat 09:00 olarak duyurulmuştu. Bitiş ise 30 Haziran saat 17:00 olarak açıklanmıştı.

Kuika haberinin başlığı, 50.000 TL ödül duyurusunu da içeriyordu. Aktarılan arşiv metninde yıl bilgisi bulunmadığından bu tarihleri güncel başvuru takvimi olarak değerlendirmemek gerekiyor. Benzer şekilde geçmiş ödül duyuruları, bugün açık bir yarışma bulunduğunu göstermiyor.

TechInside'ın 3 Haziran 2024 tarihli ATP Alibaba Cloud Hackathon kazananları haberinde, etkinliğin mayısta düzenlendiği belirtiliyor. Yarışma, 25 Mayıs'ta başladı ve ertesi gün tamamlandı. Katılımcılar, Alibaba Cloud altyapısını kullandı.

ATP etkinliğinde yapay zeka, büyük dil modeli ve grafik üretimi gibi alanlara odaklanıldı. Büyük dil modeli, metinleri işleyip üretebilen bir yapay zeka modeli türüdür. Habere göre katılımcılar, gerçek dünya problemlerine ticari ve sosyal etkisi olan çözümler geliştirdi.

Türkiye girişim ekosistemi açısından bu örnekler, kurumlarla ekiplerin aynı problem çevresinde buluşabildiğini gösteriyor. Kurumlar, hackathonları yetenek keşfi ve girişim fikri üretimi için kullanabiliyor. Katılımcılar açısından ise para ödülünün yanında çalışma alanı ve problem seçimi de önem taşıyor.

Katılımcılar hackathona nasıl hazırlanmalı?

Aşağıdaki öneriler, editoryal değerlendirmedir ve belirli bir yarışmanın resmi kuralları yerine geçmez. Öncelikle geliştirici, tasarımcı ve ürün bakışını birleştiren dengeli bir takım kurmaya çalışın. Böylece kod, kullanım deneyimi ve çözülmesi gereken ihtiyaç birlikte ele alınabilir.

Kapsamı küçük tutun ve tek bir temel soruna odaklanın. Çok sayıda yarım özellik yerine çalışan bir kullanım senaryosu hazırlamak, sunumu daha anlaşılır kılabilir. Ardından demo provasına zaman ayırarak ürünün hangi sorunu nasıl çözdüğünü açıkça anlatın.

Etkinlik türünü seçerken beklenen çıktıyı da kontrol edin. Fikir sunmak isteyen bir ekip için ideathon, veri problemi çözmek isteyen ekip için datathon daha uygun olabilir. Aşağıdaki tablo, formatların odaklarını ve kaynaklarda geçen örnekleri birlikte gösteriyor.