Kripto borsası FTX ve ticaret firması Alameda Research’ün kurucu ortağı ve eski CEO’su Sam Bankman-Fried, duruşması sırasında dolandırıcılık ve kara para aklamayla ilgili yedi suçlamanın tamamından suçlu bulunmasından yaklaşık beş ay sonra New York Güney Bölgesi Yargıcı Lewis Kaplan tarafından 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Yargıç Kaplan Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Yalan söylemediği zamanlarda kaçamak cevaplar veriyor, saçmalıyor, savcıların sorularını yeniden ifade etmelerini sağlamaya çalışıyordu,” dedi ve ekledi: “30 yıla yakın bir süredir bu işi yapıyorum. Hiç böyle bir performans görmemiştim.”
Bankman-Fried hüküm giymeden önce mahkemede verdiği beyanlarında FTX yöneticisi olarak “bir dizi kötü karar” verdiğini kabul etti, ancak bunların “bencilce” kararlar olmadığını savundu. İki dolandırıcılık ve beş komplo suçlaması olmak üzere Bankman-Fried’in’ın suçlu bulunduğu yedi suçtan toplamda alabileceği ceza en fazla 110 yıldı ve 25 yıllık cezası kesinleşti. Bankman-Fried’in ayrıca ceza duruşması sırasında ABD hükümetine 11 milyar dolar tutarında para cezası ödemesine karar verildi.
Bu ayın başlarında ABD Adalet Bakanlığı savcıları Bankman-Fried için 40 ila 50 yıl arasında bir ceza talebinde bulunmuşlardı. Savcıların bildirisinde, “Bankman-Fried’in dolandırıcılığının büyüklüğü ağır cezalar gerektiriyor” denilmiş ve eklenmişti: “Kayıp miktarı -ki bu en az 10 milyar dolar- bu vakayı tüm zamanların en büyük finansal dolandırıcılıklarından biri haline getiriyor.”
Şubat ayı sonlarında Bankman-Fried’in avukatları, müvekkillerinin “bireylere değer vermesi”, “pişmanlık duyması”, “düşük seviyeli suçluluk” gibi gerekçelerle göstererek 63 ila 78 ay arası (yaklaşık 5 – 7 yıl) ceza almasını öneren bir bildirimde bulunmuşlardı.
Bankman-Fried’in beş hafta süren ve bir zamanlar dünyanın en büyük kripto borsalarından birinin ve kardeş ticaret şirketinin Kasım 2022’de nasıl çöktüğünü derinlemesine inceleyen duruşması bir hayli ilgi çekmişti. Bankman-Fried’in aldığı ceza aynı zamanda kripto endüstrisinin geneline de bir sinyal gönderebilir. Bitcoin yarılama yılında olduğumuz için bu sene Bitcoin ve diğer kripto paralar son derece yüksek bir işlem hacmi ile ciddi bir değer kazanmış durumda.
Son olarak, belirtmek gerekiyor ki ABD federal sisteminde bu tür suçlar için şartlı tahliye yok. Ancak, adli uzmanlar Bankman-Fried gibi sanıkların İlk Adım Yasası kapsamında “iyi hal” kredisi kazanabileceklerini ve bunun da hapisteyken iyi halden cezalarını azaltabileceğini belirtti. Bu kapsamda ilk verilen 25 yıllık cezanın toplamda %15’ine kadar indirilebileceği belirtiliyor.
Bankman-Fried, duruşmasından önce kefaletle serbest bırakılmasından bu yana New York, Brooklyn’deki Metropolitan Gözaltı Merkezi’nde kalıyordu. Islahevinin geçmişteki diğer kötü şöhretli mahkumları arasında Jeffery Epstein’ın suç ortağı Ghislaine Maxwell ve “eczacı kardeş” Martin Shkreli de bulunuyor.
FTX ve Sam Bankman-Fried nasıl yükseldi, nasıl çöktü?
Bankman-Fried hapse girmeden önce Katy Perry gibi ünlülerle ve Tom Brady gibi kupa kazanan sporcularla takılarak ve şirketinin adını birinci lig beyzbol hakemlerinin tişörtlerine ve Miami Heat arenasına koyarak bir zamanlar kripto dünyasının zirvesindeydi. FTX, çöküşünden önce Coinbase ve Binance’in ardından hacim bakımından en iyi kripto borsalarından biriydi.
Bankman-Fried ifadesinde FTX’in çöküşünden önce kullanıcı sayısını “milyonlara” çıkardığını ve gelirinin 2019’da 10 milyon dolardan 20 milyon dolara, 2020’de 80 milyon dolara ve 2021’de 1 milyar dolara yükseldiğini; 2021’deki günlük gelirinin ise 3 milyon dolar olduğunu söylemişti.
Ancak Sam Bankman-Fried ve iştiraklerinin hatalı bir bilançosunun Kasım 2022’de kripto medya yayını CoinDesk tarafından açıklanmasının ardından kripto topluluğundaki popülaritesi ve güveni hızla azaldı ve sektör çapında dalgalanma etkilerine ve FTX ve likiditesi etrafında endişeye neden oldu. Firma birkaç gün içinde borsa iflas başvurusunda bulundu ve Bankman-Fried CEO’luk görevinden istifa etti.
Bankman-Fried ve diğer yöneticiler 8 milyar doların üzerinde müşteri fonunu kötüye kullandıkları için suçlanırken, Bankman-Fried ifadesinde FTX müşterilerini dolandırmadığını veya fonlarını kullanmadığını, ancak Alameda’nın bu sermayeyi borsadan “ödünç aldığını” söylemişti. Bankman-Fried’ın baş avukatı Mark Cohen de hükümetin Bankman-Fried’a karşı Hallmark filmlerini andıran bir dava açtığını ve Bankman-Fried’ın “kötü iş kararları” vermesine rağmen hükümetin “Sam’i bir tür kötü adam, bir tür canavar gibi göstermeye çalıştığını” söylemişti.
Sonunda jüri bu anlatıyı yutmadı. Savcılar Bankman-Fried’in şirket içinde ve dışında bir dizi yanlış vaatte bulunduğunu ve binlerce FTX yatırımcısının milyarlarca dolar kaybetmesinden sorumlu olduğunu güçlü bir şekilde savundu. FTX müşterilerinin fonlarını onların bilgisi veya onayı olmadan kullanmanın ne kadar yanlış olduğunu vurguladılar. Jüri Bankman-Fried’ı toplamda 7 suçtan suçlu bulurken, Bankman-Fried dün açıklanan karar neticesinde uzunca bir süre parmaklıklar ardında kalacak.
