Soruşturma, Amazon, Google, Microsoft ve onların ChatGPT gibi diğer yapay zeka araçlarına olan talebi artıran üretken yapay zeka patlaması üzerindeki hakimiyetlerini hedef alıyor.
ABD Federal Ticaret Komisyonu başkanı Lina Khan, Perşembe günü düzenlenen yapay zeka forumunun açılış konuşmasında, “Bu bağların, baskın firmaların adil rekabeti baltalayacak şekilde aşırı nüfuz kullanmalarına veya ayrıcalıklı erişim elde etmelerine olanak tanıyıp tanımadığını inceliyoruz.” dedi.
Khan, pazar araştırmasının “yapay zeka geliştiricileri ile büyük bulut hizmeti sağlayıcıları arasında oluşan yatırımları ve ortaklıkları” inceleyeceğini söyledi.
FTC Perşembe günü yaptığı açıklamada, bulut sağlayıcıları Amazon, Google ve Microsoft ile AI girişimleri Anthropic ve OpenAI olmak üzere beş şirkete, anlaşmaları ve etraflarındaki karar alma süreçleri hakkında bilgi vermelerini talep eden “zorunlu siparişler” verdiğini söyledi.
Microsoft’un OpenAI ile uzun yıllara dayanan ilişkisi en iyi bilineni. Google ve Amazon yakın zamanda OpenAI’in eski liderleri tarafından kurulan San Francisco merkezli başka bir yapay zeka girişimi olan Anthropic ile milyarlarca dolarlık anlaşmalar yaptı.
Google, FTC soruşturmasını Perşembe günü Microsoft’un OpenAI ilişkisi ve iş uygulamalarına ilişkin antitröst incelemesine davet etme geçmişi hakkında pek de örtülü olmayan bir inceleme yapan bir bildiriyle memnuniyetle karşıladı.
Google’ın açıklamasında “FTC’nin çalışmasının, Google Cloud’un açıklığını sunmayan veya uzun bir müşteri kitlesine kilitlenme geçmişine sahip olan ve aynı yaklaşımı AI hizmetlerine getiren şirketlere parlak bir ışık tutacağını umuyoruz.” denildi.
Microsoft’un rekabet ve pazar düzenlemesinden sorumlu kurumsal başkan yardımcısı Rimy Alaily de şirketin FTC ile işbirliği yapmayı sabırsızlıkla beklediğini söyledi ve bu tür ortaklıkların “rekabeti teşvik etmek ve yeniliği hızlandırmak” olduğunu savundu.
Amazon, Anthropic ve OpenAI yorum yapmayı reddetti.
Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık, Microsoft’un OpenAI yatırımlarını incelediklerinin sinyalini zaten verdi. AB’nin yürütme organı bu ay, ortaklığın 27 ülkeden oluşan blokta rekabete zarar verecek birleşme ve satın almaları kapsayan düzenlemeler kapsamında bir soruşturmayı tetikleyebileceğini söyledi. İngiltere’nin antitröst gözlemcisi Aralık ayında benzer bir inceleme başlatmıştı.
Antitröst savunucuları, bazılarının yarı birleşme olarak nitelendirdiği anlaşmalara ilişkin hem FTC’nin hem de Avrupa’nın eylemlerini memnuniyetle karşıladı.
Amerikan Ekonomik Özgürlükler Projesi araştırma direktörü Matt Stoller, “Büyük Teknoloji firmaları en iyi yapay zeka şirketlerini satın alamayacaklarını biliyorlar, bu yüzden bunu resmi olarak satın alma olarak adlandırmadan etki yaratmanın yollarını buluyorlar.” dedi.
Microsoft, Microsoft CEO’su Satya Nadella’nın “karmaşık bir şey” olarak tanımladığı OpenAI’ye yaptığı yatırımın toplam dolar tutarını hiçbir zaman kamuya açıklamadı.
Teknoloji gazetecisi Kara Swisher’ın ev sahipliği yaptığı Kasım podcast’inde “Önemli bir yatırımımız var.” dedi. “Bu sadece dolar şeklinde değil, bilgi işlem şeklinde de geliyor ve ne varsa.“
OpenAI’in yönetişimi ve Microsoft ile ilişkisi, geçen yıl girişimin yönetim kurulunun dünya manşetlerine çıkan bir kargaşa içinde CEO Sam Altman’ı aniden kovmasının ardından, daha sonra hızla yeniden göreve getirildikten sonra sorgulanmaya başladı. Bir hafta sonu boyunca perde arkası manevralar ve Nadella ile diğer Microsoft liderlerinin desteklediği çalışanların kitlesel göç tehdidi, startup’ın istikrar kazanmasına yardımcı oldu ve önceki yönetim kurulunun çoğunun istifasına yol açtı.
Nadella, Davos’ta yaptığı konuşmada, yeni düzenleme Microsoft’a yönetim kurulunda oy hakkı olmayan bir sandalye sağladı ancak “kontrol kesinlikle bizde değil.” dedi. Altman’ın geçici olarak görevden alınmasına yol açan zorlukların bir kısmı, startup’ın alışılmadık yönetim yapısı etrafında yoğunlaştı. OpenAI, fütüristik yapay zeka biçimlerinin güvenli bir şekilde geliştirilmesine adanmış, kar amacı gütmeyen bir araştırma enstitüsü olarak başladı. Personelinin çoğu birkaç yıl sonra oluşturduğu kâr amacı güden kolda çalışıyor olsa da hâlâ kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak yönetiliyor.
Microsoft, San Francisco merkezli OpenAI’ye ilk 1 milyar dolarlık yatırımını 2019’da, startup’ın ChatGPT’yi tanıtmasından ve yapay zeka gelişmelerine dünya çapında ilgi uyandırmasından iki yıldan fazla bir süre önce yaptı.
Anlaşmanın bir parçası olarak, Redmond, Washington yazılım devi, yapay zeka büyük dil modellerini, insan tarafından yazılmış metinler ve diğer medyalardan oluşan devasa hazineler üzerinde eğitmek için gereken bilgi işlem gücünü sağlayacak. Buna karşılık Microsoft, OpenAI’nin inşa ettiği şeylerin çoğunun özel haklarına sahip olacak ve bu da teknolojinin çeşitli Microsoft ürünlerine uygulanmasına olanak tanıyacak.
Ocak ayında Nadella, bunu Microsoft’un çip üreticisi Intel gibi uzun süredir devam eden ticari ortaklıklarıyla karşılaştırdı. İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda Bloomberg muhabirine, Microsoft ve OpenAI’in “farklı ilgi alanlarına sahip iki grup farklı paydaşa karşı sorumlu iki farklı şirket” olduğunu söyledi.
FTC, neredeyse bir yıldır yapay zeka araçlarının kullanımı ve geliştirilmesindeki yasa dışı davranışları izlemek ve durdurmak için çalıştığının sinyallerini veriyor. Khan, Nisan ayında ABD hükümetinin yapay zekayı içeren zararlı iş uygulamalarına “baskı yapmaktan çekinmeyeceğini” söylemişti. Popüler endişelerin hedeflerinden biri, dolandırıcılık ve telefon dolandırıcılıklarını hızlandırmak için yapay zeka tarafından oluşturulan seslerin ve görüntülerin kullanılması.
Ancak Khan, incelemeyi hak eden şeyin yalnızca zararlı uygulamalar olmadığını, aynı zamanda pazar gücünün, bu “piyasanın sarsılma anını” kendi hakimiyetlerini güvence altına almak için kullanabilecek bir avuç yapay zeka liderinde daha geniş bir şekilde birleştirmesi olduğunu giderek daha fazla açıkça ortaya koydu.
FTC’nin üç komisyon üyesi, iki koltuğun boş olması nedeniyle tamamı Demokratlardan oluşuyor ve soruşturmanın başlatılması yönünde oybirliğiyle oy kullandı. Komisyon Üyesi Alvaro Bedoya, “bu en gelişmiş modellerden bazılarının rekabet dinamiklerine biraz ışık tutması” gerektiğini söyledi.
Şirketlerin, ortaklık anlaşmalarını ve bunların arkasındaki stratejik mantığı içeren bilgileri FTC’ye sunmak için 45 günü var. Kendilerinden ayrıca ürün piyasaya sürülmesiyle ilgili karar verme ve yapay zeka sistemleri oluşturmak için gereken temel kaynaklar ve hizmetler hakkında da bilgi isteniyor.
