Son zamanlarda Blockchain’in ne olduğu ve nasıl çalıştığı ile ilgili yazılarla sıklıkla karşılaşmış olabilirsiniz. Bu yazıda, Blockchain’in ne olduğunu bildiğimizi düşünüp başka bir yerden yaklaşıyorum ve sizlere Blockchain ile neler yapılabileceği hakkında biraz bilgi vermek istiyorum.
Blockchain’in amacı nedir?
Önce kısaca blok zinciri ne işe yarar onu tekrar hatırlayalım:
Blockchain;kullanıcılarının anonim olduğu, verilerin tüm kullanıcıların bilgisayarında dağıtık bir biçimde saklandığı ve veri bloklarının birbirine bağlı olmasından ötürü, geçmişteki bir bilgiyi değiştirmenizin mümkün olmadığı bir veritabanıdır.
Verilerin merkezi bir veritabanında olmamasından ötürü, kaybolma riskinin olmadığı, değiştirilme şansının olmadığı avantajlar sağlar. Verilerin sahibi kullanıcıların anonim olmasından ötürü tanınmanızı, mal varlığınızın bilinmesini engeller.
Bugüne kadar neler yapıldı?
Aslında burada genel olarak blockchain adı ile bahsedeceklerimiz, üzerinde yazılım geliştirilebilen de bir ağ olan Ethereum ağı olacak. Ethereum, Solidity adında bir yazılım dili ile üzerinde uygulama geliştirmeye müsait bir platform.
Sayfadaki pikselleri satma uygulaması ile Ether vererek satın aldığınız piksel tarlasındaki alan sonsuza kadar sizin! Ya da Ethereum ağında bir kraliyet silsilesi oluşturup bir süreliğine tahta çıkabilirsiniz. Dünyaya bırakmak istediğiniz mesajınızı, Blockchain’e yazarak sonsuza kadar orada kalmasını sağlayabilirsiniz ya da sonsuza kadar saklamak istediğiniz, bir fotoğrafınız da olabilir.
Yukarıda bahsettiğim örnekler ve bunlar gibi birçoğu aslında geliştirilmiş ve çalıştırılması durdurulmuş uygulamalar. Uygulama geliştiricilerin blockchain konseptini daha iyi anlaması için hazırlanmış olabilir. Fakat karmaşık iş yapısı olmayan bu modeller bize blockchain’in nasıl değiştirilemez olduğunu kolayca gözlemleme fırsatı sunuyor. Örneğin, bir blok içerisine yazılan mesajınız, resminiz, kraliyet silsilesindeki yeriniz ya da ekranda satın aldığınız pikseller başka birisi tarafından silinemiyor, içerisine yazıldığı blok var oldukça yaşayacaklar.
Biraz daha işe yarar örnekler:
Alan adı tescil etmenin günümüzde bir çok farklı siteden yolu var. Fakat blockchain alan adı tescil etmenin ve sonsuza kadar yaşatmanın, daha sonra da başkasına kolayca transfer edebilmenin en iyi yolu değil mi? PeerName adlı uygulama bu konsept üzerinde çalışıyor. Ethereum karşılığı aldığınız alan adı (mehmetdavut.eth), Ethereum networküne yazılıyor ve artık bu sahipliği bir başkasının değiştirmesi mümkün olamıyor. Uygulama geliştiricileri, .eth ve .bit gibi uzantıların şu an ICANN tarafından desteklenmediğini ama gelecekte farklı tarayıcılar, farklı arabirimler ile bunların çalışacağına inandıklarını belirtmişler.
Müzik üreten sanatçıların telif hakları karşılığını alabilmesi için ortaya çıkan girişim UJO, dinleyicilerin satın aldıkları müzikleri Ethereum’a yazıyor. Böylece sanatçı, satın alınan ya da dinlenen müziği için blockchain’e yazılmış rakamları görüyor hatta arada bir aracı müzik şirketi olmadan ürettiklerini son kullanıcıya ulaştırıp para kazanabiliyor.
Ve benim en çok sevdiklerim ise evlilik kontratları. Ethereum cüzdanınızla, bir başka Ethereum cüzdanını işaret ederek evlendiğinizi tüm blockchain’e bildirebiliyorsunuz. Bununla ilgili çeşitli uygulamalar görmüştüm. EtherLovers da aşkınızı tüm Ethereum ağına ilan etmek için bir başka girişim.
Tabii bu uygulamaların da konsept olduğunu ve henüz tam anlamıyla çalışmadığını belirtelim.
Daha önceki yazımda ise Blockchain ile nasıl kitlesel fonlama yapılabileceğinden bahsetmiştim:
Peki biz Blockchain’le neler yapabiliriz?
Yukarıda bahsedilen örnekler hep Ethereum ağında olsa da başka Blok Zinciri altyapıları kullanarak da uygulamalar geliştirebiliriz, ayrıca Ethereum’u sadece bizim izin verdiğimiz bilgisayarlar bağlanacak şekilde de kullanabiliriz. Bu yüzden örnekler Ethereum’dan ama buradan sonrasını Blok Zinciri’nde neler yapabiliriz diye düşünmek gerekiyor.
Bir çok yapımız şu anda Blok Zinciri’ne geçebilecek seviyede olduğunu düşünüyorum. Örneğin, evlilik; iki kişi ile yapılan ve bir nikah memuru tarafından bir deftere işlenen bir bilgi. Bunu blockchain üzerinde düşünecek olursak iki vatandaş, devletin onlara tahsis ettiği Block Zinciri cüzdanları ile anlaşmalarını arada memur olmadan blockchain üzerinde yapabilirler. Böylece kişiler de evlenecekleri kişinin daha önce evli olup olmadığı, ne zaman boşandığı gibi bilgileri cüzdan adreslerini öğrendikten sonra görebilir olacaklar. Bu veritabanı isteyen herkesin bilgisayarında bulunabileceği için kopyalarının değişmesinin mümkün olmayacağını bildirelim.
Blockchain’e kolayca eklenebilecek bir başka kurum ise Tapu ve Kadastro olabilir. Sonuçta sahip olduğunuz arsa parseli adınıza hazırlanan bir belge ile size teslim ediliyor ve Tapu Kadastro’nun belgelerine yerleştiriliyor. Bu gayet basit bir şekilde ilgili parsel, sizin blockchain cüzdanınıza yazılarak da gerçekleştirilebilir. Böylece 80 milyon’a o parselin size ait olduğunu ve kimsenin siz istemedikçe bunu değiştiremeyeceğini bildirirsiniz.
Noterde yapılan işlemler de ileride Blok Zinciri ile çözülebilir. Örneğin bir araba satışı işleminde noter bir satış belgesi hazırlayıp bunu onaylıyor ve bu saatten sonra otomobil el değiştirmiş oluyor. Aynı şekilde bir devlet kurumu tarafından verilen cüzdanlara sahip iki kişi, satılacak arabanın plakasını blockchain’e yazarak, noterin bunu kazmasını (mine etmesini) bekleyebilir. Yani noter mühür ve imzalı onaylama işleminden bir madenci gibi yazılan bloğu onaylayıcı şekline dönüşebilir.
Oy verme işlemi, kullanıcının sahip olduğu bir cüzdan ile blockchain’e yazılarak, tekrar eden oyların önüne geçilebileceği gibi, oy sayımını da sağlıklı ve hızlı hale getirebilir. Ayrıca daha sık seçim yapılabilmesini ve daha fazla konuda insanlara danışabilmeyi, geçerli oy sayısının ve katılımın artmasını sağlayabilir.
Peki buna neden gerek var?
Öncelikle yapılan işlem hareketlerinin kaybolma, değiştirilme imkanı yok. Aradaki bilgi transferini daha hızlı bir şekilde yapmaya olanak sağlayabilir. İşlemlerin yapılma süresi hızlanacağı gibi, işlemi tamamlamak için bazı durumlarda onaylayıcı makamın küçülmesini ve dolayısı ile maliyetlerin düşmesini sağlayabilir. Blok Zinciri teknolojisi, maliyetleri düşürebilir ve işlem hızını arttırabilir.
